Πολυμήδη Χούτου
Το Νερό ως Ανθρώπινο Δικαίωμα και Δημόσιο Κοινωνικό Αγαθό – Κίνδυνοι από την Ιδιωτικοποίησή του
Από την ΔΕΥΑ στην Απειλή της Συγχώνευσης και Ιδιωτικοποίησης
Η Σημασία των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ): Πυλώνας Δημόσιας Υγείας και Περιβάλλοντος
Η πρόσβαση στο νερό είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, απαραίτητο για την επιβίωση και την υγεία κάθε ανθρώπου. Το νερό δεν είναι απλώς ένα φυσικό αγαθό, αλλά ένα δημόσιο, κοινωνικό αγαθό που πρέπει να διαφυλάτουμε και να διαχειριζόμαστε με σεβασμό, ισότητα και υπευθυνότητα.
Δυστυχώς, η παγκόσμια και η ελληνική πραγματικότητα δείχνει πως το νερό συχνά αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα ή κερδοσκοπικό αγαθό, με σοβαρές συνέπειες για το κοινωνικό σύνολο και το περιβάλλον. Το νερό αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανθρώπινη ζωή, την υγεία και την περιβαλλοντική ισορροπία.
Σύμφωνα με διεθνείς συμβάσεις και αποφάσεις, το νερό πρέπει να διαχειρίζεται δημόσια, με στόχο την ισότιμη και δίκαιη πρόσβαση όλων των πολιτών, χωρίς διακρίσεις ή αποκλεισμούς. Το νερό δεν είναι προϊόν προς πώληση, αλλά κοινωνικό αγαθό που πρέπει να διασφαλίζεται από το κράτος και τους τοπικούς φορείς.
Στη χώρα μας, η προσπάθεια ιδιωτικοποίησης του νερού ξεκίνησε τα χρόνια των μνημονίων και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Οι κυβερνήσεις εκχώρησαν τις μεγαλύτερες εταιρείες ύδρευσης και αποχέτευσης, όπως η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ, στο ΤΑΙΠΕΔ και το Υπερταμείο, ενώ πρόσφατα ψηφίστηκαν νομοθετικές ρυθμίσεις που υποχρεώνουν τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) να υπαχθούν σε ρυθμιστικές αρχές, με σκοπό τη συγχώνευση και την ενιαία τιμολόγηση σε όλη τη χώρα.
Αυτές οι εξελίξεις, αν υλοποιηθούν πλήρως, θα οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών και σε μια συγκεντρωτική διαχείριση του νερού, απαλλαγμένη από τις τοπικές ιδιαιτερότητες και ανάγκες. Η μεταφορά της διαχείρισης σε περιφερειακούς οργανισμούς που αγνοούν τοπικές συνθήκες ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών.
Οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης αποτελούν τον πυλώνα δημόσιας διαχείρισης του νερού στη χώρα. Με 126 λειτουργούσες ΔΕΥΑ, καλύπτουν περίπου το 43% του πληθυσμού και διαχειρίζονται χιλιάδες χιλιόμετρα δικτύων, βιολογικούς καθαρισμούς και γεωτρήσεις. Είναι ο βασικός φορέας που διασφαλίζει την υγεία, την περιβαλλοντική προστασία και την ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων.
Ωστόσο, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα όπως η οικονομική υποστήριξη, η υποστελέχωση, οι απώλειες νερού λόγω παλαιότητας των δικτύων και το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Αυτά τα προβλήματα επιδεινώνονται από τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις, οδηγώντας τις ΔΕΥΑ σε οικονομική και λειτουργική κρίση.
Η μετατροπή των ΔΕΥΑ σε περιφερειακούς, συγκεντρωτικούς οργανισμούς, που θα λειτουργούν με σκοπό το κέρδος, ενέχει πολλούς κινδύνους:
Αύξηση τιμών: Η ενιαία τιμολόγηση θα επιφέρει αναπόφευκτα αυξήσεις, καθιστώντας το νερό πιο ακριβό για τους πολίτες.
Υποβάθμιση υπηρεσιών: Η απομάκρυνση από την τοπική διαχείριση οδηγεί σε απώλεια ευελιξίας και κατανόησης των τοπικών αναγκών.
Μείωση της δημόσιας υγείας και περιβάλλοντος: Η ενίσχυση της ιδιωτικής κερδοφορίας μπορεί να οδηγήσει σε υποβάθμιση των υπηρεσιών και στην υποεκμετάλλευση του φυσικού πόρου.
Απώλεια εργασιών και τοπικής αυτοδιοίκησης: Οι τοπικές κοινωνίες θα απολέσουν τον έλεγχο και την ευθύνη πάνω στον πόρο που αφορά όλους.
Η διεθνής εμπειρία και η ελληνική πραγματικότητα Σε πολλές χώρες, η ιδιωτικοποίηση του νερού έχει αποδειχθεί αποτυχημένη, αυξάνοντας τις τιμές και μειώνοντας την ποιότητα των υπηρεσιών. Η εμπειρία από την Ευρώπη, όπως στη Γαλλία, την Αγγλία και την Ιταλία, δείχνει ότι η δημόσια διαχείριση είναι πιο αποτελεσματική και κοινωνικά δίκαιη. Γι’ αυτό και σε πολλές χώρες η διαχείριση του νερού από ιδιώτες καταργήθηκε (με Δημοψήφισμα η Ιταλία) ή επανακτήθηκε από τις Δημοτικές επιχειρήσεις.
Στην Ελλάδα, η αποδυνάμωση των ΔΕΥΑ ξεκίνησε το 2010 με τον «Καλλικράτη», και επιδεινώθηκε μετά το 2020 λόγω της ενεργειακής κρίσης και της αδυναμίας του κράτους να στηρίξει επαρκώς τις τοπικές υπηρεσίες.
Οι πολίτες, οι τοπικές κοινωνίες και οι φορείς πρέπει να αντισταθούν στα σχέδια ιδιωτικοποίησης και συγχωνεύσεων.
Πρέπει να διασφαλίσουμε το νερό να παραμένει δημόσιο και κοινωνικό αγαθό.
Οι ΔΕΥΑ να λειτουργούν με διαφάνεια, ανεξαρτησία και επάρκεια.
-Να επενδυθούν πόροι για την αναβάθμιση των δικτύων και των βιολογικών σταθμών.
-Να διορθωθεί το δίκτυο μεταφοράς και διανομής σε όλες τις περιοχές.
-Να ενισχυθούν οι τοπικοί φορείς και το προσωπικό με εξειδικευμένες γνώσεις.
Το νερό είναι ανθρώπινο δικαίωμα, πολιτισμός , δημόσιο και κοινωνικό αγαθό. Η σωστή διαχείριση του νερού είναι υπόθεση όλων μας.
Δεν πρέπει να μετατραπεί σε εμπόρευμα ή κερδοσκοπικό προϊόν.
Οι πολιτικές που υπονομεύουν το δημόσιο χαρακτήρα του και προωθούν την ιδιωτικοποίησή του θέτουν σε κίνδυνο το μέλλον μας.
Οφείλουμε να αγωνιστούμε για μια δίκαιη, βιώσιμη και δημόσια διαχείριση του πολύτιμου αυτού πόρου, που ανήκει σε όλους και πρέπει να διαφυλαχθεί ως κληρονομιά για τις επόμενες γενιές.
