Πολυμήδη Χούτου
Η Αθήνα δεν πνίγεται από τη βροχή. Πνίγεται γιατί έθαψε τα ποτάμια της και τώρα πληρώνει το τίμημα.
Κάτω από τους δρόμους που περπατάμε καθημερινά, κάτω από λεωφόρους, πολυκατοικίες και τσιμεντένιες πλατείες, ρέει ακόμη σιωπηλά το φυσικό υδάτινο δίκτυο της Αθήνας.
Ποτάμια ρέματα και χείμαρροι που επί χιλιάδες χρόνια διαμόρφωναν το τοπίο της Αττικής, δεν εξαφανίστηκαν. Τα θάψανε βιαστικά στο όνομα της ”ανάπτυξης”. Και σήμερα επιστρέφουν όχι ως πηγή ζωής , αλλά ως απειλή.
Η Αττική υπήρξε κάποτε ένας ζωντανός υδρολογικός οργανισμός. Πάνω από χίλια ρέματα ,ποτάμια και χείμαρροι διαμόρφωναν τη φυσική ισορροπία της περιοχής. Ο Κηφισός, ο Ιλισσός, ο Ηριδανός, η Πικροδάφνη, ο Ποδονίφτης και δεκάδες ακόμη υδάτινες γραμμές εξασφάλιζαν απορροή, δροσιά, γονιμότητα και ζωή. Σήμερα, τα περισσότερα έχουν μετατραπεί σε υπόγειους αγωγούς, θαμμένα κάτω από άσφαλτο, μπετόν και οικοδομικά τετράγωνα.
Η πολιτεία γνώριζε, οι επιστήμονες προειδοποιούσαν και οι μελέτες υπήρχαν. Κι όμως επιλέχθηκε η εύκολη λύση της κάλυψης.
Η άναρχη δόμηση παρουσιάστηκε ως ανάπτυξη και το φυσικό περιβάλλον αντιμετωπίστηκε ως εμπόδιο.
Ποτάμια εξαφανίστηκαν για να περάσουν λεωφόροι. Ρέματα μπήκαν σε τσιμεντένιους σωλήνες για να χτιστούν πολυκατοικίες. Έτσι δημιουργήθηκε μια πόλη που δεν αναπνέει και δεν αντέχει το ίδιο της το νερό.
Σήμερα κάθε ισχυρή βροχόπτωση μετατρέπεται σε απειλή. Όχι επειδή βρέχει πολύ, αλλά δεν υπάρχει που να πάει το νερό. Το τσιμέντο δεν απορροφά.
Οι φυσικές κοίτες καταργήθηκαν .Οι υπόγειοι αγωγοί είναι παλιοί, ασυντήρητοι και ανεπαρκείς. Το αποτέλεσμα είναι μαθηματικά βέβαιο. Αν η Αττική δεχτεί φαινόμενα παρόμοια με εκείνα που κατέστρεψαν τη Θεσσαλία, η καταστροφή δεν θα είναι πιθανή, θα είναι αναπόφευκτη.
Κι όμως, αντί για πρόληψη, ακούμε μόνο προειδοποιήσεις πανικού. Αντί για σχέδιο, ενεργοποιείται το 112 για να ειπωθεί στους πολίτες να σωθούν μόνοι τους.
Αυτό δεν είναι πολιτική προστασία. Είναι παραδοχή αποτυχίας. Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να μιλά για ασφάλεια όταν δεν υπάρχει ενιαίος συντονιστικός μηχανισμός, καμία σοβαρή αντιπλημμυρική στρατηγική και καμία ουσιαστική μέριμνα για την αποκατάσταση του φυσικού υδάτινου δικτύου.
Το νερό όμως δεν ξεχνά. Θυμάται την διαδρομή του, και όσο περισσότερο το πιέζεις, τόσο βίαια επιστρέφει. Αυτό που σήμερα ονομάζουμε ”ακραία καιρικά φαινόμενα” είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα ανθρώπινων παρεμβάσεων. Είναι το αποτέλεσμα της κρατικής πολιτικής επιλογής να χτίζουμε πάνω στη φύση αντί να συνυπάρχουμε μαζί της.
Τα ποτάμια μέσα στην πόλη δεν είναι εμπόδιο. Είναι πνεύμονες ζωής. Λειτουργούν ως φυσικοί αεραγωγοί, εμπλουτίζουν τους υπόγειους υδροφορείς, μειώνουν τους ρύπους και δημιουργούν μικρές πράσινες οάσεις, κάτι ανεκτίμητο σε περιόδους καύσωνα και ξηρασίας.
Γι’ αυτό και διεθνώς οι σύγχρονες κοινωνίες στρέφονται στην αποκατάσταση των φυσικών ρεμάτων, στην δημιουργία πράσινων διαδρόμων και στην σύνδεση της πόλης με το φυσικό της περιβάλλον. Όχι ως ιδεολογία, αλλά ως αναγκαιότητα. Σε αυτό ακριβώς το σημείο τίθεται το ζήτημα της πολιτικής ευθύνης και της επόμενης ημέρας.
Η αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων δεν μπορεί να είναι αποσπασματική ούτε προσωρινή. Απαιτεί συνολικό σχέδιο, μακροπρόθεσμη στρατηγική και ξεκάθαρη φιλοσοφία διακυβέρνησης.
Το σχέδιο για την επόμενη ημέρα με διακυβέρνηση Ελλήνων Συνέλευσις είναι ήδη αποτυπωμένο. Περιλαμβάνει μελέτες για σαράντα εννέα χιλιάδες έργα σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, με έμφαση στην πρόληψη, στη σωστή χωροθέτηση και στον σεβασμό του φυσικού περιβάλλοντος. Τα έργα αυτά δεν σχεδιάστηκαν με την λογική της προσωρινής διόρθωσης, αλλά με στόχο την αποκατάσταση της φυσικής ισορροπίας ανάμεσα στον άνθρωπο και την φυσιολογία του τόπου μας.
Η φιλοσοφία είναι σαφής. Ότι κατασκευάζεται και δημιουργείται οφείλει να γίνεται με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον και με ουσιαστική επαφή του ανθρώπου με αυτό. Οι οικισμοί δεν μπορούν να επιβάλλονται στο τοπίο, αλλά πρέπει να προσαρμόζονται στα γεωγραφικά φυσικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Ο πραγματικός σεβασμός στο περιβάλλον δεν περιορίζεται σε νόμους παράνομους και διακηρύξεις, αλλά εκφράζεται μέσα από την ταύτιση του ανθρώπου με την φύση που τον φιλοξενεί.
Αυτό σημαίνει πόλεις που αναπνέουν. Ρέματα που λειτουργούν ξανά ως φυσικοί ρυθμιστές. Δομές που προστατεύουν και δεν απειλούν. Σημαίνει πολιτεία που σχεδιάζει πριν καταστραφεί και όχι αφού θρηνήσει.
Η Αθήνα δεν χρειάζεται άλλες υποσχέσεις ούτε άλλες πρόχειρες λύσεις. Χρειάζεται αλήθεια, σχέδιο και πολιτική βούληση. Χρειάζεται μια πολιτική αντίληψη που θα πάψει να βλέπει την φύση ως εμπόδιο και θα την σεβαστεί ως σύμμαχο. Γιατί τα ποτάμια μπορεί να θάφτηκαν με τσιμέντα, αλλά δεν χάθηκαν. Και όσο η κοινωνία αγνοεί αυτήν την πραγματικότητα, τόσο πιο καθαρά θα της υπενθυμίζει ότι καμία χώρα δεν μπορεί να σταθεί όρθια όταν κυβερνά ενάντια στην γη της.
Γιατί αν συνεχίσουμε να θάβουμε τα ποτάμια μας, θα έρθει η στιγμή που δεν θα έχουμε που να σταθούμε για να σωθούμε.
